poniedziałek, 16 czerwca 2014

Wielka mowa o podstawach uważności

Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ (MN 10) - Wielka sutta o podstawach uważności

Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – "bhikkhavo"ti. 
"Bhadante"ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

Tak słyszałem. Pewnego razu Błogosławiony wśród Kurów przebywał w mieście Kurów o nazwie Kammasadhamma. Tamże Błogosławiony do mnichów zwrócił się - "Mnisi!"
"Panie", tamci mnisi Błogosławionemu przytaknęli. Błogosławiony powiedział to:

Uddeso 
 
"Ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggo sattānaṃ visuddhiyā, sokaparidevānaṃ samatikkamāya, dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya, ñāyassa adhigamāya, nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Uddeso niṭṭhito.

Wprowadzenie 

"Jedyna to jest, mnisi, ścieżka do oczyszczenia istot, do przezwyciężenia płaczu i lamentów, do usunięcia cierpienia i smutku, do osiągnięcia metody, do realizacji nibbany, a mianowicie - cztery podstawy uważności. Jakie cztery? W tym świecie, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata, uczucia obserwując w uczuciach przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata, umysł obserwując w umyśle przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata, dhammy obserwując w dhammach przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata. Wprowadzenie jest zakończone.
 
Kāyānupassanā ānāpānapabbaṃ
 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati, pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So satova assasati, satova passasati. Dīghaṃ vā assasanto 'dīghaṃ assasāmī'ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto 'dīghaṃ passasāmī'ti pajānāti, rassaṃ vā assasanto 'rassaṃ assasāmī'ti pajānāti, rassaṃ vā passasanto 'rassaṃ passasāmī'ti pajānāti, 'sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī'ti sikkhati, 'sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī'ti sikkhati , 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī'ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati. Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaṃ vā añchanto 'dīghaṃ añchāmī'ti pajānāti, rassaṃ vā añchanto 'rassaṃ añchāmī'ti pajānāti, evameva kho, bhikkhave, bhikkhu dīghaṃ vā assasanto 'dīghaṃ assasāmī'ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto 'dīghaṃ passasāmī'ti pajānāti, rassaṃ vā assasanto 'rassaṃ assasāmī'ti pajānāti, rassaṃ vā passasanto 'rassaṃ passasāmī'ti pajānāti, 'sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī'ti sikkhati, 'sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī'ti sikkhati, 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī'ti sikkhati, 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī'ti sikkhati. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati. 'Atthi kāyo'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Ānāpānapabbaṃ niṭṭhitaṃ. 
 
Obserwacja ciała, sekcja o oddychaniu 
 
Zatem jak, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa? W tym świecie, mnisi, mnich, który do lasu poszedł, albo pod drzewo poszedł, albo do pustej chaty poszedł, siedzi skrzyżowawszy nogi, prosto ciało trzymając, przed sobą uważność utrzymując. On będąc uważnym wdycha, będąc uważnym wydycha. Długi wdech robiąc rozumie - 'robię długi wdech', albo długi wydech robiąc rozumie - 'robię długi wydech, albo krótki wdech robiąc rozumie - 'robię krótki wdech', albo krótki wydech robiąc rozumie - 'robię krótki wydech', praktykuje - 'doświadczając całego ciała będę wdychał', praktykuje - 'doświadczając całego ciała będę wydychał', praktykuje - 'uspokajając funkcje ciała będę wdychał', praktykuje - 'uspokajając funkcje ciała będę wydychał'. Podobnie jak, mnisi, zręczny tokarz lub uczeń tokarza długi obrót robiąc rozumie - 'długi obrót robię', albo krótki obrót robiąc rozumie - 'krótki obrót robię', właśnie tak, mnisi, mnich długi wdech robiąc rozumie - 'robię długi wdech', albo długi wydech robiąc rozumie - 'robię długi wydech, albo krótki wdech robiąc rozumie - 'robię krótki wdech', albo krótki wydech robiąc rozumie - 'robię krótki wydech', praktykuje - 'doświadczając całego ciała będę wdychał', praktykuje - 'doświadczając całego ciała będę wydychał', praktykuje - 'uspokajając funkcje ciała będę wdychał', praktykuje - 'uspokajając funkcje ciała będę wydychał'. Tak więc wewnętrznie ciało obserwujący w ciele przebywa, albo zewnętrznie ciało obserwujący w ciele przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie ciało obserwujący w ciele przebywa, dhammy powstawania obserwujący w ciele przebywa, albo dhammy zaniku obserwujący w ciele przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwujący w ciele przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest ciało' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwujący w ciele przebywa. Sekcja o oddychaniu jest zakończona.

Kāyānupassanā iriyāpathapabbaṃ
 
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā 'gacchāmī'ti pajānāti, ṭhito vā 'ṭhitomhī'ti pajānāti, nisinno vā 'nisinnomhī'ti pajānāti, sayāno vā 'sayānomhī'ti pajānāti. Yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṃ pajānāti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati. 'Atthi kāyo'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Iriyāpathapabbaṃ niṭṭhitaṃ.

Obserwacja ciała, sekcja o czterech podstawach

I znów dalej, mnisi, mnich idąc rozumie - 'idę', albo stojąc rozumie - 'stoję', albo siedząc rozumie -  'siedzę', albo leżąc rozumie - 'leżę'. Albo jakkolwiek znów jego ciało jest ułożone, tak to rozumie. Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa, albo zewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa, dhammy powstawania obserwując w ciele przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w ciele przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w ciele przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest ciało' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa. Sekcja o czterech postawach jest zakończona. 

Kāyānupassanā sampajānapabbaṃ
  
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati …pe… evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Sampajānapabbaṃ niṭṭhitaṃ.

Obserwacja ciała, sekcja o uważności

I znów dalej, mnisi, kiedy mnich idzie naprzód, kiedy zawraca, wtedy jest uważny, kiedy patrzy naprzód, kiedy patrzy do tyłu, wtedy jest uważny, kiedy zgina (kończyny), kiedy prostuje (kończyny), wtedy jest uważny, kiedy wierzchnią szatę, miskę i żółtą szatę nosi, wtedy jest uważny, kiedy je, pije, żuje, smakuje, wtedy jest uważny, kiedy oddaje mocz, wydala, wtedy jest uważny, kiedy idzie, stoi, siedzi, śpi, czuwa, mówi, milczy, wtedy jest uważny. Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa ...etc... Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa. Sekcja o uważności jest zakończona.
 
Kāyānupassanā paṭikūlamanasikārapabbaṃ
   
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – 'atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā mutta'nti. Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṃ – sālīnaṃ vīhīnaṃ muggānaṃ māsānaṃ tilānaṃ taṇḍulānaṃ. Tamenaṃ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya – 'ime sālī ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā'ti. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā, adho kesamatthakā, tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – 'atthi imasmiṃ kāye kesā lomā …pe… mutta'nti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati …pe… evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Paṭikūlamanasikārapabbaṃ niṭṭhitaṃ.

Obserwacja ciała, sekcja o rozważaniu obrzydliwości
  
I znów dalej, mnisi, mnich to właśnie ciało w górę od podeszew stóp, w dół od włosów na głowie, ograniczone przez skórę, pełne wielu rodzajów nieczystości kontempluje - 'są w tym ciele włosy na głowie, włosy na ciele, paznokcie, zęby, skóra, mięso, ścięgna, kości, szpik kostny, nerki, serce, wątroba, opłucna, śledziona, płuca, jelita, przepona, zawartość żołądka, kał, żółć, flegma, ropa, krew, pot, maź, łzy, tłuszcz, ślina, śluz z nosa, płyn, który smaruje stawy, mocz.' Podobnie jak, mnisi, worek otwierany z dwóch stron pełny jest różnego ziarna, jak następuje - dobrej odmiany ryżu, zwykłego ryżu, zielonego groszku, fasoli, nasion sezamu, łuskanego ryżu. Jeden człowiek z dobrym wzrokiem wysypując je kontemplowałby - 'to jest dobra odmiana ryżu, to jest zwykły ryż, to jest zielony groszek, to jest fasola, to są nasiona sezamu, to jest łuskany ryż.' Tak właśnie, mnisi, mnich to właśnie ciało w górę od podeszew stóp, w dół od włosów na głowie, ograniczone przez skórę, pełne wielu rodzajów nieczystości kontempluje - 'są w tym ciele włosy na głowie, włosy na ciele ...etc... mocz.' Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa ...etc... Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa. Sekcja o rozważaniu obrzydliwości jest zakończona.
 
Kāyānupassanā dhātumanasikārapabbaṃ
 
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ yathāṭhitaṃ yathāpaṇihitaṃ dhātuso paccavekkhati – 'atthi imasmiṃ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū'ti. Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ yathāṭhitaṃ yathāpaṇihitaṃ dhātuso paccavekkhati – 'atthi imasmiṃ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū'ti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati …pe… evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Dhātumanasikārapabbaṃ niṭṭhitaṃ.

Obserwacja ciała, sekcja o rozważaniu elementów

I znów dalej, mnisi, mnich, jakkolwiek stojąc, w jakiejkolwiek pozycji będąc, tego właśnie ciała elementy (materialne) kontempluje - 'jest w tym ciele element ziemi, element wody, element ognia, element powietrza.' Podobnie jak, mnisi, zręczny rzeźnik lub uczeń rzeźnika wołu zabiwszy na kawałki pociąwszy na rozdrożu siedziałby, tak właśnie, mnisi, mnich, jakkolwiek stojąc, w jakiejkolwiek pozycji będąc, tego właśnie ciała elementy (materialne) kontempluje - 'jest w tym ciele element ziemi, element wody, element ognia, element powietrza.' Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa ...etc... Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa. Sekcja o rozważaniu elementów jest zakończona. 

Kāyānupassanā navasivathikapabbaṃ
 
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ. So imameva kāyaṃ upasaṃharati – 'ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto'ti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati …pe… evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.

Obserwacja ciała, dziewięć sekcji o cmentarzach

I znów dalej, mnisi, podobnie jak mnich zobaczyłby ciało na cmentarzu porzucone, przez jeden dzień martwe, albo przez dwa dni martwe, albo przez trzy dni martwe, spuchnięte, sine, gnijące. On (siebie) z tym właśnie ciałem porównuje - 'to także jest ciało, taka natura, taka przyszłość, tak jest, gdy przeminęło.' Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa ...etc... Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa.

Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ kākehi vā khajjamānaṃ kulalehi vā khajjamānaṃ gijjhehi vā khajjamānaṃ kaṅkehi vā khajjamānaṃ sunakhehi vā khajjamānaṃ byagghehi vā khajjamānaṃ dīpīhi vā khajjamānaṃ siṅgālehi vā khajjamānaṃ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṃ. So imameva kāyaṃ upasaṃharati – 'ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto'ti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati …pe… evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.

I znów dalej, mnisi, podobnie jak mnich zobaczyłby ciało na cmentarzu porzucone, przez wrony zjadane, albo przez jastrzębie zjadane, albo przez sępy zjadane, albo przez czaple zjadane, albo przez psy zjadane, albo przez tygrysy zjadane, albo przez pantery zjadane, albo przez szakale zjadane, albo przez różne (zwierzęta) zjadane, albo przez rozmaite owady zjadane. On (siebie) z tym właśnie ciałem porównuje - 'to także jest ciało, taka natura, taka przyszłość, tak jest, gdy przeminęło.' Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa ...etc... Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa.

Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ samaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ …pe… aṭṭhikasaṅkhalikaṃ nimaṃsalohitamakkhitaṃ nhārusambandhaṃ …pe… aṭṭhikasaṅkhalikaṃ apagatamaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ …pe… aṭṭhikāni apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṃ aññena pādaṭṭhikaṃ aññena gopphakaṭṭhikaṃ aññena jaṅghaṭṭhikaṃ aññena ūruṭṭhikaṃ aññena kaṭiṭṭhikaṃ aññena phāsukaṭṭhikaṃ aññena piṭṭhiṭṭhikaṃ aññena khandhaṭṭhikaṃ  aññena gīvaṭṭhikaṃ aññena hanukaṭṭhikaṃ aññena dantaṭṭhikaṃ aññena sīsakaṭāhaṃ. So imameva kāyaṃ upasaṃharati – 'ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto'ti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati …pe… evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.

I znów dalej, mnisi, podobnie jak mnich zobaczyłby ciało na cmentarzu porzucone, łańcuch kości z mięsem i krwią, ścięgnami połączony ...etc... łańcuch kości bez mięsa, krwią pomazany, ścięgnami połączony ...etc... łańcuch kości, mięsa i krwi pozbawiony, ścięgnami połączony ...etc... kości pozbawione połączeń w różnych kierunkach rozrzucone, gdzie indziej kość dłoni, gdzie indziej kość stopy, gdzie indziej kość nogi, gdzie indziej goleń, gdzie indziej udo, gdzie indziej biodro, gdzie indziej żebro, gdzie indziej łopatka, gdzie indziej mostek, gdzie indziej kość szyi, gdzie indziej szczęka, gdzie indziej ząb, gdzie indziej czaszka. On (siebie) z tym właśnie ciałem porównuje - 'to także jest ciało, taka natura, taka przyszłość, tak jest, gdy przeminęło.' Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa ...etc... Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa.

Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe… aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe… aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni. So imameva kāyaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’ti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṃ viharati. 'Atthi kāyo'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Navasivathikapabbaṃ niṭṭhitaṃ. Cuddasakāyānupassanā niṭṭhitā.

I znów dalej, mnisi, podobnie jak mnich zobaczyłby ciało na cmentarzu porzucone, kości białe, podobne kolorem do muszli ...etc... kości złożone w stertę, trzy lub cztery lata liczące ...etc... kości spróchniałe, zamienione w proch. On (siebie) z tym właśnie ciałem porównuje - 'to także jest ciało, taka natura, taka przyszłość, tak jest, gdy przeminęło.' Tak więc wewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa, albo zewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie ciało obserwując w ciele przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w ciele przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w ciele przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w ciele przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest ciało' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa. Dziewięć sekcji o cmentarzach jest zakończonych. Czternaście obserwacji ciała jest zakończonych.

Vedanānupassanā
 
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaṃ vā vedanaṃ vedayamāno 'sukhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, dukkhaṃ vā vedanaṃ vedayamāno 'dukkhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, adukkhamasukhaṃ vā vedanaṃ vedayamāno 'adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, sāmisaṃ vā sukhaṃ vedanaṃ vedayamāno 'sāmisaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, nirāmisaṃ vā sukhaṃ vedanaṃ vedayamāno 'nirāmisaṃ sukhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, sāmisaṃ vā dukkhaṃ vedanaṃ vedayamāno 'sāmisaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, nirāmisaṃ vā dukkhaṃ vedanaṃ vedayamāno 'nirāmisaṃ dukkhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, sāmisaṃ vā adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayamāno 'sāmisaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti, nirāmisaṃ vā adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayamāno 'nirāmisaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ vedayāmī'ti pajānāti.  Iti ajjhattaṃ vā vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, vayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, samudayavayadhammānupassī vā vedanāsu viharati. 'Atthi vedanā'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati. Vedanānupassanā niṭṭhitā.

Obserwacja uczuć

I znów jak, mnisi, mnich uczucia obserwując w uczuciach przebywa? W tym świecie, mnisi, mnich przyjemne uczucie czując, rozumie - 'przyjemne uczucie odczuwam', albo nieprzyjemne uczucie czując, rozumie - 'nieprzyjemne uczucie odczuwam', albo ani nieprzyjemne i ani przyjemne uczucie czując, rozumie - 'ani nieprzyjemne i ani przyjemne uczucie odczuwam', albo przyjemne uczucie dotyczące ciała czując, rozumie - 'przyjemne uczucie dotyczące ciała odczuwam', albo przyjemne uczucie nie dotyczące ciała czując, rozumie - 'przyjemne uczucie nie dotyczące ciała odczuwam', albo nieprzyjemne uczucie dotyczące ciała czując, rozumie - 'nieprzyjemne uczucie dotyczące ciała odczuwam', albo nieprzyjemne uczucie nie dotyczące ciała czując, rozumie - 'nieprzyjemne uczucie nie dotyczące ciała odczuwam', albo ani nieprzyjemne i ani przyjemne uczucie dotyczące ciała czując, rozumie - 'ani nieprzyjemne i ani przyjemne uczucie dotyczące ciała odczuwam', albo ani nieprzyjemne i ani przyjemne uczucie nie dotyczące ciała czując, rozumie - 'ani nieprzyjemne i ani przyjemne uczucie nie dotyczące ciała odczuwam'. Tak więc wewnętrznie uczucia obserwując w uczuciach przebywa, albo zewnętrznie uczucia obserwując w uczuciach przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie uczucia obserwując w uczuciach przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w uczuciach przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w uczuciach przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w uczuciach przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest uczucie' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich uczucia obserwują w uczuciach przebywa. Obserwacja uczuć jest zakończona.

Cittānupassanā
  
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaṃ vā cittaṃ 'sarāgaṃ citta'nti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ 'vītarāgaṃ citta'nti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ 'sadosaṃ citta'nti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ 'vītadosaṃ citta'nti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ 'samohaṃ citta'nti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ 'vītamohaṃ citta'nti pajānāti, saṃkhittaṃ vā cittaṃ 'saṃkhittaṃ citta'nti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ 'vikkhittaṃ citta'nti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ 'mahaggataṃ citta'nti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ 'amahaggataṃ citta'nti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ 'sauttaraṃ citta'nti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ 'anuttaraṃ citta'nti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ 'samāhitaṃ citta'nti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ 'asamāhitaṃ citta'nti pajānāti, vimuttaṃ vā cittaṃ 'vimuttaṃ citta'nti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ 'avimuttaṃ citta'nti pajānāti. Iti ajjhattaṃ vā citte cittānupassī viharati, bahiddhā vā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā cittasmiṃ viharati, vayadhammānupassī vā cittasmiṃ viharati, samudayavayadhammānupassī vā cittasmiṃ viharati. 'Atthi citta'nti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati . Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati. Cittānupassanā niṭṭhitā.

Obserwacja umysłu 

I znów jak, mnisi, mnich umysł obserwując w umyśle przebywa? W tym świecie, mnisi, mnich namiętny umysł rozpoznaje jako 'namiętny umysł', albo wolny od namiętności umysł rozpoznaje jako 'wolny od namiętności umysł', albo rozgniewany umysł rozpoznaje jako 'rozgniewany umysł', albo wolny od gniewu umysł rozpoznaje jako 'wolny od gniewu umysł', albo opanowany przez ułudę umysł rozpoznaje jako 'opanowany przez ułudę umysł', albo wolny od ułudy umysł rozpoznaje jako 'wolny od ułudy umysł', albo skoncentrowany umysł rozpoznaje jako 'skoncentrowany umysł', albo nieskoncentrowany umysł rozpoznaje jako 'nieskoncentrowany umysł', albo dumny umysł rozpoznaje jako 'dumny umysł', albo pozbawiony dumy umysł rozpoznaje jako 'pozbawiony dumy umysł', albo wyższy umysł rozpoznaje jako 'wyższy umysł', albo najwyższy umysł rozpoznaje jako 'najwyższy umysł', albo uważny umysł rozpoznaje jako 'uważny umysł', albo nieuważny umysł rozpoznaje jako 'nieuważny umysł', albo wyzwolony umysł rozpoznaje jako 'wyzwolony umysł', albo niewyzwolony umysł rozpoznaje jako 'niewyzwolony umysł'. Tak więc wewnętrznie umysł obserwując w umyśle przebywa, albo zewnętrznie umysł obserwując w umyśle przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie umysł obserwując w umyśle przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w umyśle przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w umyśle przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w umyśle przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest umysł' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich umysł obserwując w umyśle przebywa. Obserwacja umysłu jest zakończona.
 
Dhammānupassanā nīvaraṇapabbaṃ
  
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu?
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṃ vā ajjhattaṃ kāmacchandaṃ 'atthi me ajjhattaṃ kāmacchando'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ kāmacchandaṃ 'natthi me ajjhattaṃ kāmacchando'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.
 
Obserwacja dhamm, sekcja o przeszkodach
  
I znów jak, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa? W tym świecie, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w pięciu przeszkodach. I znów jak, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w pięciu przeszkodach?
W tym świecie, mnisi, mnich mając w sobie przywiązanie do przyjemności zmysłowych, rozumie - 'jest we mnie przywiązanie do przyjemności zmysłowych', nie mając w sobie przywiązania do przyjemności zmysłowych, rozumie - 'nie ma we mnie przywiązania do przyjemności zmysłowych', i kiedy jest niepowstałej przyjemności zmysłowej powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej przyjemności zmysłowej porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconej przyjemności zmysłowej niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ byāpādaṃ 'atthi me ajjhattaṃ byāpādo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ byāpādaṃ 'natthi me ajjhattaṃ byāpādo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie wrogość, rozumie - 'jest we mnie wrogość', nie mając w sobie wrogości, rozumie - 'nie ma we mnie wrogości', i kiedy jest niepowstałej wrogości powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej wrogości porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconej wrogości niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ thīnamiddhaṃ 'atthi me ajjhattaṃ thīnamiddha'nti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ thīnamiddhaṃ 'natthi me ajjhattaṃ thīnamiddha'nti pajānāti, yathā ca anuppannassa thīnamiddhassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa thīnamiddhassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa thīnamiddhassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie ospałość i senność, rozumie - 'jest we mnie ospałość i senność', nie mając w sobie ospałości i senności, rozumie - 'nie ma we mnie ospałości i senności', i kiedy jest niepowstałej ospałości i senności powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej ospałości i senności porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconej ospałości i senności niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ uddhaccakukkuccaṃ 'atthi me ajjhattaṃ uddhaccakukkucca'nti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ uddhaccakukkuccaṃ 'natthi me ajjhattaṃ uddhaccakukkucca'nti pajānāti, yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie niepokój i zmartwienie, rozumie - 'jest we mnie niepokój i zmartwienie', nie mając w sobie niepokoju i zmartwienia, rozumie - 'nie ma we mnie niepokoju i zmartwienia', i kiedy jest niepowstałego niepokoju i zmartwienia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego niepokoju i zmartwienia porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego niepokoju i zmartwienia niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ vicikicchaṃ 'atthi me ajjhattaṃ vicikicchā'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ vicikicchaṃ 'natthi me ajjhattaṃ vicikicchā'ti pajānāti' yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie niepewność, rozumie - 'jest we mnie niepewność', nie mając w sobie niepewności, rozumie - 'nie ma we mnie niepewności', i kiedy jest niepowstałej niepewności powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej niepewności porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconej niepewności niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Iti ajjhattaṃ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati. 'Atthi dhammā'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu. Nīvaraṇapabbaṃ niṭṭhitaṃ.
 
Tak więc wewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w dhammach przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest dhamma' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa. Sekcja o przeszkodach jest zakończona. 

Dhammānupassanā khandhapabbaṃ
  
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu? Idha, bhikkhave, bhikkhu – 'iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṃ samudayo, iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo'ti, iti ajjhattaṃ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati. 'Atthi dhammā'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu. Khandhapabbaṃ niṭṭhitaṃ. 

Obserwacja dhamm, sekcja o zespołach

I znów dalej, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w pięciu zespołach chwytania. I znów jak, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w pięciu zespołach chwytania? W tym świecie, mnisi, mnich (rozumie) - 'oto forma, oto formy powstanie, oto formy zanik, oto uczucie, oto uczucia powstanie, oto uczucia zanik, oto postrzeżenie, oto postrzeżenia powstanie, oto postrzeżenia zanik, oto kammiczne formacje, oto kammicznych formacji powstanie, oto kammicznych formacji zanik, oto świadomość, oto świadomości powstanie, oto świadomości zanik.' Tak więc wewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy zaniku obserwujący w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w dhammach przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest dhamma' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w pięciu zespołach chwytania. Sekcja o zespołach jest zakończona.

Dhammānupassanā āyatanapabbaṃ
 
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṃyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṃyojanassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṃyojanassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Obserwacja dhamm, sekcja o  podstawach poznania

I znów dalej, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w sześciu wewnętrznych i zewnętrznych podstawach poznania. I znów jak, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w sześciu wewnętrznych i zewnętrznych podstawach poznania?
W tym świecie, mnisi, mnich oko rozpoznaje, formy (widziane) rozpoznaje, przywiązanie, które zależnie od nich obu powstaje, rozpoznaje to, i kiedy jest niepowstałego przywiązania powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego przywiązania porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego przywiązania niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Sotañca pajānāti, sadde ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṃyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṃyojanassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṃyojanassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Ucho także rozpoznaje, dźwięki rozpoznaje, przywiązanie, które zależnie od nich obu powstaje, rozpoznaje to, i kiedy jest niepowstałego przywiązania powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego przywiązania porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego przywiązania niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to. 

Ghānañca pajānāti, gandhe ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṃyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṃyojanassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṃyojanassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Nos także rozpoznaje, zapachy rozpoznaje, przywiązanie, które zależnie od nich obu powstaje, rozpoznaje to, i kiedy jest niepowstałego przywiązania powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego przywiązania porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego przywiązania niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Jivhañca pajānāti, rase ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṃyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṃyojanassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṃyojanassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Język także rozpoznaje, smaki rozpoznaje, przywiązanie, które zależnie od nich obu powstaje, rozpoznaje to, i kiedy jest niepowstałego przywiązania powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego przywiązania porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego przywiązania niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to. 

Kāyañca pajānāti, phoṭṭhabbe ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṃyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṃyojanassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṃyojanassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Ciało także rozpoznaje, przedmioty dotyku rozpoznaje, przywiązanie, które zależnie od nich obu powstaje, rozpoznaje to, i kiedy jest niepowstałego przywiązania powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego przywiązania porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego przywiązania niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṃyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṃyojanassa pahānaṃ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṃyojanassa āyatiṃ anuppādo hoti tañca pajānāti.

Umysł także rozpoznaje, dhammy rozpoznaje, przywiązanie, które zależnie od nich obu powstaje, rozpoznaje to, i kiedy jest niepowstałego przywiązania powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego przywiązania porzucenie, rozpoznaje to, i kiedy jest porzuconego przywiązania niepowstanie w przyszłości, rozpoznaje to.

Iti ajjhattaṃ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati. 'Atthi dhammā'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu. Āyatanapabbaṃ niṭṭhitaṃ.

Tak więc wewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w dhammach przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest dhamma' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w sześciu podstawach poznania. Sekcja o podstawach poznania jest zakończona.   
  
Dhammānupassanā bojjhaṅgapabbaṃ
 
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu? Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṃ vā ajjhattaṃ satisambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ satisambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ satisambojjhaṅgo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Obserwacja dhamm, sekcja o czynnikach przebudzenia

I znów dalej, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w siedmiu czynnikach przebudzenia. I znów jak, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w siedmiu czynnikach przebudzenia? W tym świecie, mnisi, mnich mając w sobie uważność jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie uważność jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie uważności jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie uważności jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałej uważności jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej uważności jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ dhammavicayasambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ dhammavicayasambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie poznanie Dhammy jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie poznanie Dhammy jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie poznania Dhammy jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie poznania Dhammy jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałego poznania Dhammy jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego poznania Dhammy jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ vīriyasambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ vīriyasambojjhaṅgo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ vīriyasambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ vīriyasambojjhaṅgo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa vīriyasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie wysiłek jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie wysiłek jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie wysiłku jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie wysiłku jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałego wysiłku jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego wysiłku jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju, rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ pītisambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ pītisambojjhaṅgo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ pītisambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ pītisambojjhaṅgo'ti pajānāti , yathā ca anuppannassa pītisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie radość jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie radość jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie radości jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie radości jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałej radości jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej radości jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju, rozpoznaje to. 

Santaṃ vā ajjhattaṃ passaddhisambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ passaddhisambojjhaṅgo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ passaddhisambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ passaddhisambojjhaṅgo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa passaddhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie spokój jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie spokój jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie spokoju jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie spokoju jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałego spokoju jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego spokoju jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ samādhisambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ samādhisambojjhaṅgo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ samādhisambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ samādhisambojjhaṅgo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa samādhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie skupienie medytacyjne jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie skupienie medytacyjne jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie skupienia medytacyjnego jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie skupienia medytacyjnego jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałego skupienia jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałego skupienia jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju rozpoznaje to.

Santaṃ vā ajjhattaṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ 'atthi me ajjhattaṃ upekkhāsambojjhaṅgo'ti pajānāti, asantaṃ vā ajjhattaṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ 'natthi me ajjhattaṃ upekkhāsambojjhaṅgo'ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.

Mając w sobie obojętność jako czynnik przebudzenia, rozumie - 'jest we mnie obojętność jako czynnik przebudzenia', albo nie mając w sobie obojętności jako czynnika przebudzenia, rozumie - 'nie ma we mnie obojętności jako czynnika przebudzenia', i kiedy jest niepowstałej obojętności jako czynnika przebudzenia powstanie, rozpoznaje to, i kiedy jest powstałej obojętności jako czynnika przebudzenia zakończenie rozwoju rozpoznaje to.

Iti ajjhattaṃ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati. 'Atthi dhammā'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu. Bojjhaṅgapabbaṃ niṭṭhitaṃ.

Tak więc wewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w dhammach przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest dhamma' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w siedmiu czynnikach przebudzenia. Sekcja o czynnikach przebudzenia jest zakończona.

Dhammānupassanā saccapabbaṃ
   
Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu? Idha, bhikkhave, bhikkhu 'idaṃ dukkha'nti yathābhūtaṃ pajānāti, 'ayaṃ dukkhasamudayo'ti yathābhūtaṃ pajānāti, 'ayaṃ dukkhanirodho'ti yathābhūtaṃ pajānāti, 'ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā'ti yathābhūtaṃ pajānāti. Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Obserwacja dhamm, sekcja o prawdach
 
I znów dalej, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w czterech szlachetnych prawdach. I znów jak, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa, w czterech szlachetnych prawdach? W tym świecie, mnisi, mnich - 'to jest cierpienie' - w jego rzeczywistej istocie rozumie, 'to jest przyczyna cierpienia' -  w jego rzeczywistej istocie rozumie, 'to jest zniszczenie cierpienia' -  w jego rzeczywistej istocie rozumie, 'to jest ścieżka prowadząca do zniszczenia cierpienia' -  w jego rzeczywistej istocie rozumie. Pierwsza część tekstu jest zakończona.

Dukkhasaccaniddeso

Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
Katamā ca, bhikkhave, jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho, ayaṃ vuccati, bhikkhave, jāti.
Katamā ca, bhikkhave, jarā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko, ayaṃ vuccati, bhikkhave, jarā.
Katamañca, bhikkhave, maraṇaṃ? Yaṃ tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālaṅkiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo, idaṃ vuccati, bhikkhave, maraṇaṃ.

Wyjaśnienie prawdy o cierpieniu

Jaka jest zatem, mnisi, szlachetna prawda o cierpieniu? Narodziny są cierpieniem, starość jest cierpieniem, śmierć jest cierpieniem, smutek, płacz, cierpienie fizyczne, cierpienie psychiczne, zmartwienie jest cierpieniem, z nieprzyjemnym połączenie jest cierpieniem, z przyjemnym rozłączenie jest cierpieniem, nie otrzymuje się tego, czego się chce, to także jest cierpieniem, to, co jest złożone z pięciu zespołów chwytania jest cierpieniem.
Czym są zatem, mnisi, narodziny? To jest cokolwiek z tych siedmiu w tym świecie istot - narodziny, pochodzenie, pojawienie się, odrodzenie, stawanie się, manifestacja zespołów (chwytania), osiągnięcie podstaw poznania. To nazywa się, mnisi, narodzinami.
Czym jest zatem, mnisi, starość?  To jest cokolwiek z tych siedmiu w tym świecie istot - starość, zgrzybiałość, brak zębów, siwizna, zmarszczki, zmęczenie wiekiem, osłabienie władz umysłowych. To nazywa się, mnisi,  starością.
Czym jest zatem, mnisi, śmierć? To jest cokolwiek z tych siedmiu w tym świecie istot - odejście, przeminięcie, zniknięcie, śmierć, rozdzielenie zespołów (chwytania), porzucenie martwego ciała, zatrzymanie żywotności. To nazywa się, mnisi, śmiercią.

Katamo ca, bhikkhave, soko? Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko, ayaṃ vuccati, bhikkhave, soko.
Katamo ca, bhikkhave, paridevo? Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ, ayaṃ vuccati, bhikkhave, paridevo.
Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ.
Katamañca, bhikkhave, domanassaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ asātaṃ manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ, idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassaṃ.

Czym jest zatem, mnisi, smutek? To, mnisi, co dla dotkniętego przez jakiekolwiek nieszczęście, dla dotkniętego przez jakikolwiek rodzaj cierpienia jest smutkiem, żałobą, stanem głębokiego smutku, wewnętrznym smutkiem, wewnętrznym wielkim smutkiem. To nazywa się, mnisi, smutkiem.
Czym jest zatem, mnisi, płacz? To, mnisi, co dla dotkniętego przez jakiekolwiek nieszczęście, dla dotkniętego przez jakikolwiek rodzaj cierpienia jest płaczem, lamentem, ubolewaniem, rozpaczą, stanem płaczu, stanem rozpaczy. To nazywa się, mnisi, płaczem.
Czym jest zatem, mnisi, cierpienie fizyczne? To, mnisi, co jest cielesnym cierpieniem, cielesnym bólem, cierpieniem i bólem zrodzonym z kontaktu dotykowego. To nazywa się, mnisi, cierpieniem fizycznym.
Czym jest zatem, mnisi, cierpienie psychiczne? To, mnisi, co jest umysłowym cierpieniem, umysłowym bólem, cierpieniem i bólem zrodzonym z kontaktu umysłowego. To nazywa się, mnisi, cierpieniem psychicznym. 
  
Katamo ca, bhikkhave, upāyāso? Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ, ayaṃ vuccati, bhikkhave, upāyāso.
Katamo ca, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho? Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukakāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṃ saṅgati samāgamo samodhānaṃ missībhāvo, ayaṃ vuccati, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho.
Katamo ca, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho? Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukakāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātisālohitā vā, yā tehi saddhiṃ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṃ amissībhāvo, ayaṃ vuccati, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho.

Czym jest zatem, mnisi, zmartwienie? To, mnisi, co dla dotkniętego przez jakiekolwiek nieszczęście, dla dotkniętego przez jakikolwiek rodzaj cierpienia jest zakłopotaniem, zmartwieniem, stanem zakłopotania, stanem zmartwienia. To nazywa się, mnisi, zmartwieniem.
Czym jest zatem, mnisi, cierpienie połączenia z nieprzyjemnym? W tym świecie, w którym są te nieprzyjemne, niemiłe, brzydkie formy widziane, dźwięki, zapachy, smaki, przedmioty dotyku, dhammy, albo znów, w którym są ci, którzy pragną nieszczęścia, pragną nieprzyjemności, pragną choroby, nie pragną wyzwolenia od przywiązań, więź z nimi, spotkanie, związanie się, seksualny kontakt - to, mnisi, nazywa się cierpieniem połączenia z nieprzyjemnym.
Czym jest zatem, mnisi, cierpienie rozłączenia z przyjemnym? W tym świecie, w którym są te przyjemne, miłe, urocze formy widziane, dźwięki, zapachy, smaki, przedmioty dotyku, dhammy, albo znów, w którym są ci, którzy pragną szczęścia, pragną przyjemności, pragną wygody, pragną wyzwolenia od przywiązań, brak więzi z nimi, brak spotkania, niezwiązanie się, brak seksualnego kontaktu - to, mnisi, nazywa się cierpieniem rozłączenia z przyjemnym.

Katamañca, bhikkhave, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ? Jātidhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – 'aho vata mayaṃ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā'ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Jarādhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – 'aho vata mayaṃ na jarādhammā assāma, na ca vata no jarā āgaccheyyā'ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Byādhidhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – 'aho vata mayaṃ na byādhidhammā assāma, na ca vata no byādhi āgaccheyyā'ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Maraṇadhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – 'aho vata mayaṃ na maraṇadhammā assāma, na ca vata no maraṇaṃ āgaccheyyā'ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – 'aho vata mayaṃ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā āgaccheyyu'nti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ, idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ.

Czym jest zatem, mnisi, cierpienie, że nie otrzymuje się tego, czego się chce? U będących przedmiotami narodzin istot, mnisi, takie pragnienie powstaje - 'Z pewnością gdybyśmy nie byli przedmiotami narodzin, wtedy z pewnością narodzin by nie było.' Nie chcąc więc tego, co powinno być osiągnięte, nie otrzymuje się tego, czego się chce, to także jest cierpieniem. U będących przedmiotami starości istot, mnisi, takie pragnienie powstaje - 'Z pewnością gdybyśmy nie byli przedmiotami starości, wtedy z pewnością starości by nie było.' Nie chcąc więc tego, co powinno być osiągnięte, nie otrzymuje się tego, czego się chce, to także jest cierpieniem. U będących przedmiotami choroby istot, mnisi, takie pragnienie powstaje - 'Z pewnością gdybyśmy nie byli przedmiotami choroby, wtedy z pewnością choroby by nie było.' Nie chcąc więc tego, co powinno być osiągnięte, nie otrzymuje się tego, czego się chce, to także jest cierpieniem. U będących przedmiotami śmierci istot, mnisi, takie pragnienie powstaje - 'Z pewnością gdybyśmy nie byli przedmiotami śmierci, wtedy z pewnością śmierci by nie było.' Nie chcąc więc tego, co powinno być osiągnięte, nie otrzymuje się tego, czego się chce, to także jest cierpieniem. U będących przedmiotami smutku, płaczu, cierpienia fizycznego, cierpienia psychicznego, zmartwienia istot, mnisi, takie pragnienie powstaje - 'Z pewnością gdybyśmy nie byli przedmiotami smutku, płaczu, cierpienia fizycznego, cierpienia psychicznego, zmartwienia, wtedy z pewnością smutku, płaczu, cierpienia fizycznego, cierpienia psychicznego, zmartwienia by nie było.' Nie chcąc więc tego, co powinno być osiągnięte, nie otrzymuje się tego, czego się chce, to także jest cierpieniem. 
 
Katame ca, bhikkhave, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
 
Czym jest zatem, mnisi, cierpienie tego, co jest złożone z pięciu zespołów chwytania? Jak następuje - zespół chwytania form, zespół chwytania uczuć, zespół chwytania postrzeżeń, zespół chwytania kammicznych formacji, zespół chwytania świadomości. To nazywa się, mnisi, cierpieniem tego, co jest złożone z pięciu zespołów chwytania. O tym mówi się, mnisi, szlachetna prawda o cierpieniu.

Samudayasaccaniddeso
 
Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī. Seyyathidaṃ – kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā.
kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaṃ loke …pe… ghānaṃ loke … jivhā loke … kāyo loke … mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Rūpā loke … saddā loke … gandhā loke … rasā loke … phoṭṭhabbā loke … dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Cakkhuviññāṇaṃ loke … sotaviññāṇaṃ loke … ghānaviññāṇaṃ loke … jivhāviññāṇaṃ loke … kāyaviññāṇaṃ loke … manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.

Wyjaśnienie prawdy o przyczynie 

Jaka jest zatem, mnisi, szlachetna prawda o przyczynie cierpienia? To, co jest pragnieniem prowadzącym do narodzin, związanym z przywiązaniem do przyjemności, tu i tam znajdującym przyjemność, jak następuje - pragnienie przyjemności zmysłowych, pragnienie istnienia, pragnienie posiadania.
Co więcej, mnisi, gdzie to pragnienie powstając rodzi się, gdzie rosnąc w siłę utrwala się? Tam gdzie na świecie jest kusząca forma, przyjemna forma, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Czym jest na świecie kusząca forma, przyjemna forma? Oko na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się. Ucho na świecie ...etc... nos na świecie ... język na świecie ...ciało na świecie ... umysł na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się. Formy widziane na świecie ... dźwięki na świecie ... zapachy na świecie ... smaki na świecie ... przedmioty dotyku na świecie ... dhammy na świecie są kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Świadomość oka na świecie ... świadomość ucha na świecie ... świadomość nosa na świecie ... świadomość języka na świecie ... świadomość ciała na świecie ... świadomość umysłu na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.

Cakkhusamphasso loke … sotasamphasso loke … ghānasamphasso loke … jivhāsamphasso loke … kāyasamphasso loke … manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Cakkhusamphassajā vedanā loke … sotasamphassajā vedanā loke … ghānasamphassajā vedanā loke … jivhāsamphassajā vedanā loke … kāyasamphassajā vedanā loke … manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Rūpasaññā loke … saddasaññā loke … gandhasaññā loke … rasasaññā loke … phoṭṭhabbasaññā loke … dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.

Kontakt wzrokowy na świecie ... kontakt słuchowy na świecie ... kontakt węchowy na świecie ... kontakt smakowy na świecie ... kontakt dotykowy na świecie ... kontakt umysłowy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Powstające z kontaktu wzrokowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu słuchowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu węchowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu smakowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu dotykowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu umysłowego uczucie na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Postrzeżenie formy widzianej na świecie ... postrzeżenie dźwięku na świecie ... postrzeżenie zapachu na świecie ... postrzeżenie smaku na świecie ... postrzeżenie przedmiotu dotyku na świecie ... postrzeżenie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
 
Rūpasañcetanā loke … saddasañcetanā loke … gandhasañcetanā loke … rasasañcetanā loke … phoṭṭhabbasañcetanā loke … dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Rūpataṇhā loke … saddataṇhā loke … gandhataṇhā loke … rasataṇhā loke … phoṭṭhabbataṇhā loke … dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Rūpavitakko loke … saddavitakko loke … gandhavitakko loke … rasavitakko loke … phoṭṭhabbavitakko loke … dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Rūpavicāro loke … saddavicāro loke … gandhavicāro loke … rasavicāro loke … phoṭṭhabbavicāro loke … dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.

Poznanie formy widzianej na świecie ... poznanie dźwięku na świecie ... poznanie zapachu na świecie ... poznanie smaku na świecie ... poznanie przedmiotu dotyku na świecie ... poznanie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Pragnienie formy widzianej na świecie ... pragnienie dźwięku na świecie ... pragnienie zapachu na świecie ... pragnienie smaku na świecie ... pragnienie przedmiotu dotyku na świecie ... pragnienie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Myśl o formie widzianej na świecie ... myśl o dźwięku na świecie ... myśl o zapachu na świecie ... myśl o smaku na świecie ... myśl o przedmiocie dotyku na świecie ... myśl o dhammie na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się.
Badanie formy widzianej na świecie ... badanie dźwięku na świecie ... badanie zapachu na świecie ... badanie smaku na świecie ... badanie przedmiotu dotyku na świecie ... badanie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie powstając rodzi się, tam rosnąc w siłę utrwala się. O tym mówi się, mnisi, szlachetna prawda o przyczynie cierpienia.
 
Nirodhasaccaniddeso
 
Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotaṃ loke …pe… ghānaṃ loke … jivhā loke … kāyo loke … mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Rūpā loke … saddā loke … gandhā loke … rasā loke … phoṭṭhabbā loke … dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Cakkhuviññāṇaṃ loke … sotaviññāṇaṃ loke … ghānaviññāṇaṃ loke … jivhāviññāṇaṃ loke … kāyaviññāṇaṃ loke … manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.

Wyjaśnienie prawdy o zniszczeniu

Jaka jest zatem, mnisi, szlachetna prawda o zniszczeniu cierpienia? To, co dla tego pragnienia jest właśnie nieobecnością całego pragnienia, zniszczeniem, porzuceniem, odrzuceniem, wyzwoleniem, wolnością od przywiązań.
Co więcej, mnisi, gdzie to pragnienie porzucając porzuca się, gdzie niszcząc niszczy się? Tam gdzie na świecie jest kusząca forma, przyjemna forma, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Czym jest na świecie kusząca forma, przyjemna forma? Oko na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się. Ucho na świecie ...etc... nos na świecie ... język na świecie ... ciało na świecie ... umysł na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się. Formy widziane na świecie ... dźwięki na świecie ... zapachy na świecie ... smaki na świecie ... przedmioty dotyku na świecie ... dhammy na świecie są kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Świadomość oka na świecie ... świadomość ucha na świecie ... świadomość nosa na świecie ... świadomość języka na świecie ... świadomość ciała na świecie ... świadomość umysłu na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
 
Cakkhusamphasso loke … sotasamphasso loke … ghānasamphasso loke … jivhāsamphasso loke … kāyasamphasso loke … manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Cakkhusamphassajā vedanā loke … sotasamphassajā vedanā loke … ghānasamphassajā vedanā loke … jivhāsamphassajā vedanā loke … kāyasamphassajā vedanā loke … manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Rūpasaññā loke … saddasaññā loke … gandhasaññā loke … rasasaññā loke … phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.

Kontakt wzrokowy na świecie ... kontakt słuchowy na świecie ... kontakt węchowy na świecie ... kontakt smakowy na świecie ... kontakt dotykowy na świecie ... kontakt umysłowy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Powstające z kontaktu wzrokowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu słuchowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu węchowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu smakowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu dotykowego uczucie na świecie ... powstające z kontaktu umysłowego uczucie na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Postrzeżenie formy widzianej na świecie ... postrzeżenie dźwięku na świecie ... postrzeżenie zapachu na świecie ... postrzeżenie smaku na świecie ... postrzeżenie przedmiotu dotyku na świecie ... postrzeżenie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
 
Rūpasañcetanā loke … saddasañcetanā loke … gandhasañcetanā loke … rasasañcetanā loke … phoṭṭhabbasañcetanā loke … dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Rūpataṇhā loke … saddataṇhā loke … gandhataṇhā loke … rasataṇhā loke … phoṭṭhabbataṇhā loke … dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Rūpavitakko loke … saddavitakko loke … gandhavitakko loke … rasavitakko loke … phoṭṭhabbavitakko loke … dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Rūpavicāro loke … saddavicāro loke … gandhavicāro loke … rasavicāro loke … phoṭṭhabbavicāro loke … dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhāmānā nirujjhati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.

Poznanie formy widzianej na świecie ... poznanie dźwięku na świecie ... poznanie zapachu na świecie ... poznanie smaku na świecie ... poznanie przedmiotu dotyku na świecie ... poznanie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Pragnienie formy widzianej na świecie ... pragnienie dźwięku na świecie ... pragnienie zapachu na świecie ... pragnienie smaku na świecie ... pragnienie przedmiotu dotyku na świecie ... pragnienie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Myśl o formie widzianej na świecie ... myśl o dźwięku na świecie ... myśl o zapachu na świecie ... myśl o smaku na świecie ... myśl o przedmiocie dotyku na świecie ... myśl o dhammie na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się.
Badanie formy widzianej na świecie ... badanie dźwięku na świecie ... badanie zapachu na świecie ... badanie smaku na świecie ... badanie przedmiotu dotyku na świecie ... badanie dhammy na świecie jest kuszącą formą, przyjemną formą, tam to pragnienie porzucając porzuca się, tam niszcząc niszczy się. O tym mówi się, mnisi, szlachetna prawda o zniszczeniu cierpienia.
 
Maggasaccaniddeso
 
Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi.
Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo? Nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṃsāsaṅkappo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo.
Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā? Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvācā.

Wyjaśnienie prawdy o ścieżce

Jaka jest zatem, mnisi, szlachetna prawda o praktyce prowadzącej do zniszczenia cierpienia? To jest właśnie szlachetna ośmioczęściowa ścieżka, jak następuje - właściwy pogląd, właściwe postanowienie, właściwa mowa, właściwe postępowanie, właściwe życie, właściwe dążenie, właściwa uważność, właściwe skupienie medytacyjne.
Czymże jest zatem, mnisi, właściwy pogląd? To, co jest, mnisi, wiedzą o cierpieniu, wiedzą o przyczynie cierpienia, wiedzą o zniszczeniu cierpienia, wiedzą o praktyce prowadzącej do zniszczenia cierpienia. To nazywa się, mnisi, właściwym poglądem.
Czymże jest zatem, mnisi, właściwe postanowienie? Postanowienie wyrzeczenia, postanowienie braku wrogości, postanowienie braku okrucieństwa. To nazywa się, mnisi, właściwym postanowieniem.
Czymże jest zatem, mnisi, właściwa mowa? Unikanie kłamstw, unikanie oszczerczej mowy, unikanie wulgarnej mowy, unikanie bezużytecznej paplaniny. To nazywa się, mnisi, właściwą mową.

Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammākammanto.
Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo? Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvitaṃ kappeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo.
Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo.

Czymże jest zatem, mnisi, właściwe postępowanie? Unikanie zabijania żywych istot, unikanie kradzieży, unikanie oddawania się przyjemnościom zmysłowym. To nazywa się, mnisi, właściwym postępowaniem.
Czymże jest zatem, mnisi, właściwe życie? W tym świecie, mnisi, szlachetny uczeń złe życie porzuciwszy dzięki właściwym środkom utrzymania życie prowadzi. To nazywa się, mnisi, właściwym życiem.
Czymże jest zatem, mnisi, właściwe dążenie? W tym świecie, mnisi, mnich dla niepowstania niepowstałego zła i złych skłonności zamiar podejmuje, stara się i wysiłek zaczyna, umysł chwyta i czyni starania, dla porzucenia powstałego zła i złych skłonności zamiar podejmuje, stara się i wysiłek zaczyna, umysł chwyta i czyni starania, dla powstania niepowstałego dobra i dobrych skłonności zamiar podejmuje, stara się i wysiłek zaczyna, umysł chwyta i czyni starania, dla zachowania, niepomieszania, pomnożenia, pełnego rozwoju, wzrostu i wypełnienia powstałych dobrych skłonności zamiar podejmuje, stara się i wysiłek zaczyna, umysł chwyta i czyni starania. To nazywa się, mnisi, właściwym dążeniem.

Katamā ca, bhikkhave, sammāsati? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsati.
Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti 'upekkhako satimā sukhavihārī'ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
 
Czymże jest zatem, mnisi, właściwa uważność? W tym świecie, mnisi, mnich ciało obserwując w ciele przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata, uczucia obserwując w uczuciach przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata, umysł obserwując w umyśle przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata, dhammy obserwując w dhammach przebywa gorliwy, świadomy, uważny, powinien usunąć chciwość i niezadowolenie względem świata. To nazywa się, mnisi, właściwą uważnością.
Czymże jest zatem, mnisi, właściwe skupienie medytacyjne? W tym świecie, mnisi, mnich całkiem odcięty od przyjemności zmysłowych, odcięty od złych skłonności, przywiązany do nakierowania umysłu i badania umysłem, w radości i szczęściu narodzonym z odosobnienia, osiągnąwszy pierwsze wchłonięcie medytacyjne, pozostaje. Po zaprzestaniu nakierowania umysłu i badania umysłem, mając na celu wewnętrzną radość i koncentrację, wolny od nakierowania umysłu i badania umysłem, w radości i szczęściu narodzonym z koncentracji, osiągnąwszy drugie wchłonięcie medytacyjne, pozostaje. Dzięki radości i nieobecności pragnień obojętny zatem pozostaje, świadomy i uważny, szczęścia zatem ciałem doświadcza, jest tym, o którym szlachetni mówią - 'obojętny, uważny, szczęśliwie żyjący', osiągnąwszy trzecie wchłonięcie medytacyjne, pozostaje. Dzięki porzuceniu szczęścia i porzuceniu cierpienia, tak jak radość i smutek wcześniej zniknęły - ani cierpienie, ani szczęście, obojętność, uważność, czystość - osiągnąwszy czwarte wchłonięcie medytacyjne, pozostaje. To nazywa się, mnisi, właściwym skupieniem medytacyjnym. O tym mówi się, mnisi, szlachetna prawda o praktyce prowadzącej do zniszczenia cierpienia.

Iti ajjhattaṃ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati. 'Atthi dhammā'ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti. Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu. Saccapabbaṃ niṭṭhitaṃ. Dhammānupassanā niṭṭhitā.

Tak więc wewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, albo wewnętrznie i zewnętrznie dhammy obserwując w dhammach przebywa, dhammy powstawania obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy zaniku obserwując w dhammach przebywa, albo dhammy powstawania i zaniku obserwując w dhammach przebywa. Albo jeszcze uważność 'jest dhamma' jest w nim ustanowiona. W niezbędnym zakresie wiedzy i w zakresie pamięci, będąc niezależnym pozostaje, nie chwyta niczego na świecie. Tak zatem, mnisi, mnich dhammy obserwując w dhammach przebywa. Sekcja o prawdach jest zakończona. Obserwacja dhamm jest zakończona. 

Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya satta vassāni, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitā. Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta vassāni. Yo hi koci , bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya cha vassāni …pe… pañca vassāni … cattāri vassāni … tīṇi vassāni … dve vassāni … ekaṃ vassaṃ … tiṭṭhatu, bhikkhave, ekaṃ vassaṃ. Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya satta māsāni, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā. Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta māsāni. Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya cha māsāni …pe… pañca māsāni … cattāri māsāni … tīṇi māsāni … dve māsāni … ekaṃ māsaṃ … aḍḍhamāsaṃ … tiṭṭhatu, bhikkhave, aḍḍhamāso. Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya sattāhaṃ, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitā"ti.

Ktoś, kto, mnisi, te cztery podstawy uważności rozwijałby tak siedem lat, z dwóch owoców pewien owoc jest oczekiwany dla niego w tym świecie - najwyższa wiedza, albo kiedy nadal jest zależność od istnienia, wtedy stan niepowracającego. Niech będzie, mnisi, siedem lat. Ktoś, kto, mnisi, te cztery podstawy uważności rozwijałby tak sześć lat ...etc... pięć lat ... cztery lata ... trzy lata ... dwa lata ... jeden rok ... niech będzie, mnisi, jeden rok. Ktoś, kto, mnisi, te cztery podstawy uważności rozwijałby tak siedem miesięcy, z dwóch owoców pewien owoc jest oczekiwany dla niego w tym świecie - najwyższa wiedza, albo kiedy nadal jest zależność od istnienia, wtedy stan niepowracającego. Niech będzie, mnisi, siedem miesięcy. Ktoś, kto, mnisi, te cztery podstawy uważności rozwijałby tak sześć miesięcy ...etc... pięć miesięcy ... cztery miesiące ... trzy miesiące ... dwa miesiące ... jeden miesiąc ... pół miesiąca ... niech będzie, mnisi, pół miesiąca. Ktoś, kto, mnisi, te cztery podstawy uważności rozwijałby tak siedem dni, z dwóch owoców pewien owoc jest oczekiwany dla niego w tym świecie - najwyższa wiedza, albo kiedy nadal jest zależność od istnienia, wtedy stan niepowracającego."
 
"'Ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā'ti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta"nti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
 
Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ. Mūlapariyāyavaggo niṭṭhito paṭhamo.

"'Jedyna to jest, mnisi, ścieżka do oczyszczenia istot, do przezwyciężenia płaczu i lamentów, do usunięcia cierpienia i smutku, do osiągnięcia metody, do realizacji nibbany, a mianowicie - cztery podstawy uważności.' Tak więc, oto co zostało powiedziane, na podstawie tego, co było (wcześniej) powiedziane." Powiedział to Błogosławiony. Zachwyceni tamci mnisi w mowie Błogosławionego znaleźli przyjemność.

Wielka sutta o podstawach uważności jest zakończona, dziesiąta [sutta z rozdziału Mūlapariyāyavaggo]. Rozdział Mūlapariyāyavaggo jest zakończony, pierwszy [rozdział Majjhimanikāyi].
 
Tassuddānaṃ – 
Mūlasusaṃvaradhammadāyādā, bheravānaṅgaṇākaṅkheyyavatthaṃ,
Sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṃ, vaggavaro asamo susamatto.

Spis treści:
Korzeń, powściągliwość, spadkobiercy Dhammy, strach, brak nieczystości, brak pragnień, ubranie,
Ścieranie, właściwy pogląd, uważność omawiający rozdział, doskonały, niezrównany, kompletny.
 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz